توپاز چیست

توپاز :

توپاز یا سیلیکات آلومینیوم فلور حاصل رشد کریستال های سنگ از آخرین گاز های آتشفشانی در حفره های موجود در سنگ های آتشفشانی اسیدی است. در واقع سنگ بستر آن باید به اندازه ای گرانروی داشته باشد تا در مراحل آخر بتواند گاز های آتشفشانی را در خود نگه دارد تا ، فشار های گاز به اندازه ای بالا رود تا کریستال ها در اطراف آن حفره شروع به رشد کنند.به همین جهت اولین سنگی که به عنوان سنگ مادر این سنگ در نظر گرفته می شود ریولیت است زیرا گرانروی بالایی دارد و در سطح سرد میشود به همین دلیل فضا برای ایجاد اتاقک های گاز تحت فشار دارد .

دومین مادر سنگ ، پگماتیت های دانه درشت هستند که مورد توجه قرار می گیرند که در این مواقع با کانی های بریل آپاتیت و فلورین همراه می شود.اما اگر در ریولیت ها باشد کانی همراه آن اوپال سفید است.هرچند بعضی کوه های ریولیتی که دارای ریولیت پوسته پیازی و متراکم هستند چندان معادن مناسبی برای این سنگ نیستند زیرا جداسازی این سنگ از سنگ بستر بسیار دشوار است و بیشتر مواقع سنگ حین برداشت از بین می رود.به همین جهت سنگ های ریولیتی سست تر برای این کار مناسب ترند.

البته در برخی مواقع در ریولیت های متراکم بخصوص گنبد های ریولیتی حفره ی بزرگی پیدا می شود که دارای توپاز های بزرگی هستند زیرا فشار گاز در حفره این نوع سنگ بسیار بالا می رود و همچنین ابعاد حفره های این نوع بزرگ تر است.در واقع هر چه ابعاد حفره و فشار درون آن بالا تر باشد بلور های بزرگتری ایجاد می شود.

ریخت شناسی :

این سنگ بسیار شبیه به شیشه است و حتی لبه های شکسته شده ان شبیه به شیشه است.البته باید توجه داشته باشید که آنرا در طبیعت با کوارتز اشتباه نگیرید.زیرا کوارتز هم بی شباهت شیشه نیست.اما کوارتز در ظاهر یک تفاوت کوچک در درخشش دارد و همین علت باعث می شود تا ظاهری شبیه به نبات داشته باشد تا این که شبیه به شیشه  باشد.البته این موضوع فقط در مورد توپاز سفید صدق می کند.در مورد سایر توپاز ها هم کوارتز شبیه به آن ها کم پیدا می شود.نمونه های تراش خورده هم با شیشه،سیترین و توپاز های سنتری اشتباه گرفته می شود.

مشخصات کانی شناسی:

رنگ :

بی رنگ،زرد مایل به قهوه ای،آبی روشن،سبز روشن و صورتی مایل به قهوه ای

ساختار بلوری :

ارتورومبیک

چگالی :

3/6-3/4

شفافیت :

شفاف تا نیمه شفاف

فرمول شیمیایی :

Al2(Sio4)(F.OH)2

بهسازی سنگ توپاز :

از آنجایی که اکثر سنگ های توپاز شدت رنگ کمی دارند یا بیرنگ هستند سنگ های بهسازی شده در بازار این سنگ بسیار زیاد هستند.از این رو ممکن است شما یک توپاز آبی سوییسی پر رنگ به قیمت نچندان بالا خریداری کنید و گمان کنید که توپاز سنگ کم بهایی است غافل از آنکه توپاز های تحت نام سوییسی اگر اصل باشند در واقع سنگ های بی رنگی بوده اند که با پرتو افکنی آبی سیر شده اند در حالی که توپاز آبی سیر نداریم و این سنگ در حالت طبیعی آبی باز می باشد .

در واقع معروفیت توپاز های سوییسی به این دلیل است که چون با پرتو افکنی رنگی می شوند در طول زمان رنگ خود را حفظ می کند در حالی که سنگ هایی که با سایر روش ها بهسازی می شوند دوام رنگ بالایی ندارند.به طور کلی 99درصد توپاز های آبی تراش خورده تحت بهسازی قرار گرفته اند و این درصد جدای از سنگ های سنتزی است.در واقع یک توپاز خوش رنگ بالای 10 قیراط با ارزش است و اگر با قیمت پایین عرضه می شود باید بدانید که مشکلی در کار است.

توپاز چهار روش بهسازی دارد که در زیر به توضیح آنها میپردازیم :

1:فراوری حرارتی:فراوری حرارتی از شیوه های قدیمی و متداول تغییر رنگ این سنگ است.دراین روش توپاز قهوه ای به قرمز گیلاسی ، زرد نارنجی به صورتی ، آبی آن هم از بیرنگ آن حاصل می شود.

2:پرتو افکنی:در این روش توپاز آبی پر رنگ از آبی رنگ پریده درست می شود.

3:انتشار رنگ در سطح سنگ:در این روش لایه ای از رنگ به روی سنگ قرار می گیرد.هرچند این روش زیاد مناسب نیست چون بعد از مدتی آن رنگ از بین میرود ،چون بر عکس عقیق های آتشفشانی که روزنه های میکروسکپی ندارند که بتوان آن ها را از درون رنگ کرد و رنگ فقط بر روی سنگ قرار می گیرد و از این رو دوام رنگ آن کم است.

4:پوشش سطحی:در این روش توپاز هفت رنگ تقلبی تولید می شود .

ذخایر توپاز:

این سنگ در کشور های سریلانکا،برمه،برزیل،روسیه،استرلیا،ژاپن،مکزیک،نیجریه،زیمباوه ،نامیبیا،آمریکا،اسکاتلند وانگلیس یافت می شوند.در واقع در تمامی مناطقی که پوسته آن تحت فشار و فعالیت های تکتونیک و لبه قاره است این سنگ یافت می شود.

ما را در اینستاگرام دنبال کنید :

https://www.instagram.com/manasang.ir/